Wie Jezus Christus leert kennen als Verlosser van zonden zal daardoor heel anders over allerlei zaken gaan denken en voelen. Het is een verschil van dag en nacht, je bent dan overgegaan van de duisternis naar het licht, van de dood naar het leven. Voorheen kende je Hem niet en leefde je alsof het allemaal om jou en jouw dingetjes in dit leven ging. Je deed mee in de moderne afgoderij en knielde vrolijk neer voor de altaren die gewijd zijn aan de goden van geld en genot.

Maar nu is er een Persoon in je leven gekomen die duizenden malen groter en heerlijker is dan al die dingen waar je vroeger in opging en meende gelukkig door te worden. Nu is Hij, Hijzelf, de grote liefde van je leven. De persoonlijke relatie met Jezus Christus gaat alles ver te boven! Dan zegt je hart: Neem de wereld, geef mij Jezus!

Maar tegelijkertijd sta je nog wel midden in die wereld en word je nog steeds omringt door de moderne cultuur. Hoe ga je als christen om met die cultuur?

Dit artikel komt uit De Oogst, het maandblad van Tot Heil des Volks. Klik hier voor meer informatie.


Tegencultuur
Jezus zegt: jullie zijn het zout van de aarde (Matt. 5:13). Deze vergelijking laat ons zien dat wij geroepen zijn om volop in de samenleving te staan en aanwezig te zijn, we zijn immers het zout van de aarde. Tegelijkertijd laat het ons zien dat Jezus ons roept om met een hele andere cultuur aanwezig te zijn dan de heersende cultuur. Zout werkt immers tegen het verderf. Er gaat een tegenwerking van uit. En daarom wordt het onderwijs van Jezus in de Bergrede (Matt. 5 t/m 7) ook wel ‘Christelijke tegencultuur’ genoemd. Christenen zijn geroepen om tegen de stroom in de gaan en inderdaad geheel anders te zijn. Jezus zegt elke keer weer: ‘Wordt hen dan niet gelijk’ (Matt. 6:8). Maar om zout der aarde te zijn moeten we wel contact met de aarde hebben.

Valkuilen
In dat ‘contact met de aarde’ kan het mijns inziens op twee manieren misgaan. De eerste valkuil is dat de kerk het tegenover uit het oog verliest en zich gaat aanpassen aan de heersende cultuur. Zij denkt dan relevant te worden door de heersende cultuur te gaan weerspiegelen. Maar het tegenovergestelde zal dan gebeuren, zij verliest dan juist haar relevantie. Dan zullen zoekende mensen (die het echte leven in de moderne cultuur niet kunnen vinden) de kerk binnenkomen en zeggen: maar dit is niets anders dan wat ik ken en waar ik nou juist zo moe van ben. Juist als christenen vandaag de dag kunnen laten zien hoe het geloof in Jezus Christus hen tot andere mensen heeft gemaakt, zullen ongelovigen daar naar willen luisteren.

De tweede manier waarop het mis kan gaan is dat gelovigen het contact met de wereld verliezen en niet meer weten wat er in de wereld speelt en hoe de moderne mens denkt en leeft. Christenen kunnen zich soms zo opsluiten in hun eigen gemeenschappen en kerkelijke of evangelische getto’s. We voelen ons het meest thuis bij medegelovigen en hebben daardoor niet of nauwelijks contact met niet-gelovigen. En in de kerk wordt alleen maar een taal gesproken die op geen enkele wijze aansluit bij de tijd waarin wij leven. Ook dan zal de kerk haar relevantie verliezen.

Radicaal anders
Wanneer Paulus in Athene de gelegenheid krijgt om de mensen daar toe te spreken, zien wij dat hij de heersende cultuur kent en er op ingaat. Maar tegelijk brengt hij een boodschap die radicaal tegen die cultuur ingaat (Hand. 17). Hij begint met waar de Grieken zijn: Paulus spreekt over hun ontzag voor godheden, de vele voorwerpen der verering die hij om zich heen ziet, en dat hij zelfs een altaar heeft gevonden met het opschrift ‘aan een onbekende god’.

Maar dan komt het tegenover, wanneer hij zegt: ‘God woont niet in tempels’, terwijl de hele stad volstaat met tempels! Hij zegt: ‘Er is maar één God’, terwijl de Grieken juist zo veel verschillende goden aanbaden. Hij zegt: ‘Hij laat zich niet door mensenhanden dienen alsof Hij iets nodig heeft’, terwijl de Grieken juist voortdurend bezig waren om met talloze offers hun goden tevreden te stellen.

En dan spreekt hij nota bene over de opstanding van Jezus Christus uit de dood, over God in het vlees. Zo gaat hij radicaal in tegen één van de meest fundamentele vooronderstellingen in het Griekse denken, namelijk het Griekse dualisme. Daarin wordt een sterk onderscheid gemaakt tussen het geestelijke en het lichamelijke, en wordt het lichamelijke als minderwaardig beschouwd. Maar Paulus schroomt niet om de lichamelijke opstanding van Christus juist daar te prediken. En juist aan die totaal tegenovergestelde boodschap geven sommigen gehoor, zij willen er meer van weten.

Niet hoogdravend
De profeten van het Oude Testament waren geen hoogdravende filosofen of theologen. Zij spraken over weduwen en wezen, over eerlijke rechtspraak door de rechters, over de dingen die op het marktplein plaats vonden. En zij spraken over de huwelijkstrouw en de bescherming van kinderen en andere kwetsbare mensen in de maatschappij. Zij kenden hun tijd door en door en legden de wonden bloot. Ze stonden in contact met de toenmalige cultuur. maar gingen er ook dwars tegen in. De valse profeten bedekten de wonden en verkondigden ‘vrede, vrede’ terwijl er geen vrede was (Jer. 8:11).

Maar de ware profeten spraken keiharde woorden tegen de misstanden in de samenleving, het geestelijke overspel, de aanbidding van afgoden, het offeren van kinderen in de dienst aan de Moloch, de geldzucht en de genotzucht van het volk. Ook Jezus kende zijn tijd en ging de confrontatie niet uit de weg. Wil de kerk van Jezus Christus zout der aarde zijn, dan behoort ook zij, in elke maatschappij waarin zij verkeert, betrokken en waar nodig tegenovergesteld met de moderne cultuur om te gaan.