De scheppingsnarratief moet bezien worden in het licht van de cultureel-historische context van het Oude Nabije Oosten en in de context van de Pentateuch, het literaire geheel van de vijf boeken van Mozes waarvan het scheppingsverhaal deel uitmaakt. Met andere woorden: het scheppingsverhaal in Genesis moet onder zijn eigen voorwaarden benaderd worden. Bepaalde dingen worden dan duidelijk:

A. Genesis doet geen poging een precies ‘wetenschappelijk verantwoord’ chronologisch verslag te bieden. Dit wordt duidelijk wanneer we kijken naar de rangschikking van de scheppingsdagen. Dag 1 (Er zij licht; dag en nacht) correspondeert met dag 4 (lichten in het uitspansel, zon en maan); dag 2 (uitspansel, scheiding van de wateren) correspondeert met dag 5 (waterdieren, vogels); dag 3 (scheiding land en water) correspondeert met dag 6 (landdieren, de mens).

B. Genesis probeert niet te vertellen hoe God de wereld heeft geschapen, maar probeert iets over God te zeggen en de schepping in relatie tot die God. Dat was erg relevant voor de Israëlieten die levend in de toenmalige wereld antropomorfische goden kenden die met elkaar vochten en ruzieden. Die goden waren zelf onderworpen aan de elementen. De God die in het genesisverhaal voor ons geschilderd wordt is geheel anders. Deze God is geheel uniek, zonder gelijke, souverein, almachtig en moreel goed.

C. Van de elementen in het scheppingsverhaal wordt eerder de functie dan de essentie of substantie beschreven die God eraan geeft. Volgens John Walton is het scheppingsverhaal in Genesis ontworpen als een tempel, een mini-kosmos waar God de baas is. Genesis verschaft ons als zodanig functionele en theologische waarheden.

Genesis moet dan ook als een apologie of een polemiek gezien worden. In plaats van dat we Genesis lezen als een 21ste eeuwse tekst, moeten we het zien in zijn eigen context: "De meest waarheidsgetrouwe betekenis van een tekst wordt gevonden in wat de auteur en de luisteraars zouden hebben gedacht".

A. De polemiek van Genesis richt zich waarschijnlijk tegen de kosmogenieën van haar eigen tijd zoals die te vinden zijn in de epische verhalen die in die tijd bekend waren (Gilgamesh, Enuma Elish, Atrahasis) die vergelijkbaar klinkende verklaringen voor de wereld bieden, die uiteindelijk toch radicaal anders zijn. In die hoedanigheid biedt Genesis de nieuw ontstane natie Israël een eigen identiteit (een eigen oorsprongsverhaal met de beschrijving van het karakter van haar God die boven alle andere goden is verheven). Verder schetst het scheppingsverhaal ons een monotheïstische conceptie van God, die ex nihilo (uit het niets) schept (in plaats van de andere goden die slechts reeds bestaande materie bewerken), die Zelf de bron is van moraal en recht, die de mens niet als werkslaaf heeft gemaakt, maar naar zijn eigen beeld. Een God die alle macht heeft, alles onder controle heeft en souverein is.

Genesis behandelen als een hedendaagse tekst is vragen stellen aan de tekst waar die geen antwoorden op geeft. Dit is een fout die evolutionisten maken wanneer zij Genesis afwij­zen. Maar ook creationisten maken deze fout wanneer zij wetenschappelijke modellen baseren op het scheppingsverhaal in Genesis. Daar is Genesis niet voor bedoeld.

Genesis volgens Genesis
Wanneer we Genesis lezen volgens Genesis, d.w.z. in de tekst lezen wat Genesis bedoelt te zeggen (afgeleid van een juiste hermeneutiek van het scheppingsverhaal in Genesis) arriveren we bij enkele belangrijke implicaties, die ingaan tegen gangbare opvattingen. De functionele en theologische waarheden die Genesis ons biedt, blijken juist een bevestiging te bieden van wetenschappelijke inzichten die pas in de 20ste eeuw tot ons zijn gekomen.

Genesis impliceert bijvoorbeeld dat de kosmos een begin heeft gehad (d.w.z. er bestond geen materie voordat God scheppend sprak). Deze notie wordt bevestigd door de inzichten van Einstein, LeMaitre en Hubble die samen gekomen zijn tot wat nu de Big Bang theorie genoemd wordt. Voor zover we nu weten zijn tijd, materie, energie, ruimte op een bepaalde moment ontstaan van­uit een oneindig klein beginpunt, de singulariteit. Op zijn beurt schreeuwt deze singulariteit om een verklaring, een oorzaak. Dit is een metafysisch vraagstuk dat zijn meest logi­sche oplossing vindt in een Schepper. Bill Craig zegt in zijn Reasonable Faith: "… dit is een nogal verontrustende conclusie voor iedereen die erover nadenkt" en hij citeert daarbij Arthur Eddington: "het begin [van de kosmos] stelt ons voor onoverkomelijke problemen tenzij we het eens worden om het eenvoudig als bovennatuurlijk te beschouwen."