In mijn vorige post Tiller the Killer dood liet ik het in het midden of het terecht was dat Tiller was vermoord. Sommige lezers zullen het ongetwijfeld een gewaagd stuk hebben gevonden. Elders heb ik ook enkele negatieve reactie gehad. Ik liet de vraag doelbewust open om de hypocrisie aan te tonen van hen die moord en brand schreeuwen bij de dood van een abortusarts maar hun schouders ophalen bij de duizenden moorden (want dat zijn het) die diezelfde arts op zijn geweten heeft.

Laten we die vraag nu maar wel eens op tafel leggen. Was het terecht dat Tiller vermoord werd?

Iemand zegt: ‘Nee, het was niet terecht. Hoe je ook denkt over abortus, Tiller overtrad niet de wet en de moordenaar van Tiller wel.’

‘Goed, welke wet is dat dan?’ ’De wet van de Verenigde Staten van Amerika.’

‘Maar, wat is een wet dan?’ ‘De codificering van de algemene moraal van een volk of een land.’

‘Duidelijk. Maar waar komt die moraal dan vandaan?’ Er kunnen nu twee antwoorden worden gegeven: (A) Die komt bij God vandaan, (B) Dat is een afspraak van mensen onderling. (Alle andere antwoorden zullen slechts variaties hierop zijn.)

Als antwoord (B) gegeven wordt, kunnen we als volgt doorredeneren. Als moraal een afspraak van mensen blijkt te zijn, kan het niet absoluut waar zijn. Moraal is dan relatief. Het heeft een beperkte geldigheid voor het hier en nu. Het kan elders anders zijn. Het kan in de toekomst een andere vorm aannemen. Stel, ik heb een afwijkende moraal – bijvoorbeeld, ik vind het moreel lofwaardig om mensen die Tiller heten dood te schieten. Hoe verwerpelijk is dat? Ik overtreedt de gezamenlijke afspraak van de gemeenschap, maar meer ook niet. Voor hetzelfde geld zou die gemeenschap een ander besluit hebben genomen en zou het doden van Tillers goed zijn. Ik overtreed met mijn afwijkende moraal de relatieve moraal van de groep, meer niet. Mijn moraal is gelijkwaardig aan die van de gemeenschap; hij is alleen in de minderheid. De groep kan mij veroordelen, maar hun morele zeggenschap is beperkt; ze spreekt vanuit een in beweging zijnde relatieve moraal.

Bij antwoord (A) klinkt er een heel ander verhaal. De overheid is een instelling van God (Rom.13). Zij dient om rechtvaardig te handelen. Wij dienen dus de overheid en de wetten van het land te gehoorzamen en te respecteren. Gods karakter is de bron van absolute morele normen. Die worden niet vastgesteld d.m.v. een democratisch proces, maar dienen herkend en gewaarborgd te worden door de democratie. Doet de overheid dat niet dan overtreedt zij Gods gebod.

Daar waar de wetgeving zodanig afwijkt van de van de Schepper afkomstige absolute moraal dat er gruwelen gepleegd worden, komt de eerst als vanzelfsprekend beschouwde gehoorzaamheid aan de wet ter discussie te staan. Waar de overheid haar door God gegeven taak verzaakt, verspeelt zij het recht om overheid te zijn. God/de absolute moraal dient uiteindelijk meer gehoorzaamd te worden dan de overheid.

Maar rechtvaardigt dit de actie van de moordenaar van Tiller? Ik denk het niet, en wel om twee redenen. In de eerste plaats zie ik de noodzaak van burgerlijke ongehoorzaamheid pas ontstaan in een uiterste situatie. Pas wanneer ons geweten op onaanvaardbare wijze geweld wordt aangedaan, mogen we in opstand komen. In de tweede plaats moet burgerlijke ongehoorzaamheid eerder een passief dan een actief karakter hebben. Pas wanneer een onrechtvaardige wet ons in een spagaat forceert, wanneer we tot een actie gedwongen worden waarmee wij God ongehoorzaam zouden zijn, trekken we een streep.

De moordenaar van Tiller ging te ver. Zijn burgerlijke ongehoorzaamheid was niet door een onrechtvaardige overheid geforceerd; hij nam zelf actie. Hij vermoordde een man en plaatste zichzelf daarmee min of meer in dezelfde positie als de abortusarts. Hij werd een moordenaar. Het verschil dat het moorden van één moordenaar niet hetzelfde is als het vermoorden van talloze onschuldige ongeboren kinderen maakt wat dat betreft niet uit. De laksheid ten aanzien van abortus is een gruwelijk kwaad in onze samenleving. Daar waar het ons geweten aanspreekt, moeten wij in actie komen om met alle legale middelen die ons ter beschikking staan hiertegen in opstand te komen. Het kwaad van een ander kan ons geweten niet bezwaren, wél dat wij te weinig doen om dat kwaad een halt toe te roepen.